Europees, nationaal of meervoudig onderhands: wat is het verschil?

Waarom de procedure het eerste is wat je checkt

Een aanbesteding is geen offerteaanvraag. De opdrachtgever zit vast aan de spelregels die hij vooraf heeft vastgelegd, en jij ook. Die spelregels verschillen flink per procedure: bij de ene mag iedereen inschrijven, bij de andere alleen wie is uitgenodigd.

De keuze is niet vrij. De Aanbestedingswet 2012 en de Gids Proportionaliteit schrijven voor welke procedure past bij welke soort en omvang van opdracht. Een opdrachtgever die daarvan afwijkt, moet dat kunnen motiveren.

Enkelvoudig onderhands

De opdrachtgever benadert één partij en vraagt een offerte. Er is geen concurrentie en vaak ook geen formeel document met gunningscriteria.

Dit gebeurt bij kleine opdrachten. Voor jou betekent het dat je er alleen bij komt als de opdrachtgever je al kent. Netwerken en eerder goed werk leveren is hier belangrijker dan goed kunnen schrijven.

Meervoudig onderhands

De opdrachtgever nodigt meestal drie tot vijf partijen uit. Er zijn gunningscriteria, er is een inschrijftermijn en de opdracht wordt gegund aan de beste inschrijving.

Dit is voor veel mkb-bedrijven de meest kansrijke categorie: er is echte concurrentie, maar met een overzichtelijk aantal partijen. Het nadeel is dat deze opdrachten niet altijd openbaar worden aangekondigd. Je moet dus op de lijst van de opdrachtgever staan.

Nationaal openbaar

De opdracht wordt openbaar aangekondigd en iedereen mag inschrijven. De procedure is formeel: er is een leidraad, een vragenronde met een nota van inlichtingen, een vaste sluitingsdatum en een motivering bij de gunning.

Het aantal inschrijvers ligt hoger, soms tien of meer. Daar staat tegenover dat je niet afhankelijk bent van een uitnodiging.

Europees openbaar of niet-openbaar

Boven de Europese drempelbedragen moet een opdracht Europees worden aangekondigd. Bij een openbare procedure mag iedereen direct inschrijven. Bij een niet-openbare procedure is er eerst een selectiefase: je meldt je aan, de opdrachtgever selecteert een aantal gegadigden, en alleen zij mogen daarna een inschrijving indienen.

Die selectiefase is een apart traject met eigen eisen, vaak over omzet, referenties en certificering. Voor een kleinere partij is dit de fase waarin je afvalt, niet de inhoudelijke.

Er bestaan daarnaast bijzondere procedures, zoals de concurrentiegerichte dialoog en het innovatiepartnerschap. Die kom je minder vaak tegen en ze vragen een eigen voorbereiding.

Wat dit voor jouw voorbereiding betekent

• Bij een onderhandse procedure investeer je vooral in bekendheid bij de opdrachtgever, ruim voor de uitvraag.
• Bij een openbare procedure investeer je in een scherpe inschrijving en in het op orde houden van je bewijsstukken.
• Bij een niet-openbare procedure begint het werk bij de aanmelding: haal je de selectie niet, dan telt de rest niet meer mee.

Deze uitleg is algemeen van aard en geen juridisch advies. Twijfel je over een concrete aanbesteding, leg die dan voor aan iemand die het dossier kent.